Tìm hiểu từ A đến Z bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Các bệnh lý về gan luôn là nỗi lo lắng của nhiều người, nhất là những người thường xuyên phải uống rượu bia. Tuy nhiên, cũng có những bệnh lý về gan không liên quan đến rượu bia, cụ thể như bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Hãy tìm hiểu chi tiết về căn bệnh này thông qua bài viết bên dưới nhé

Mục lục [ Ẩn ]
Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là một căn bệnh tiến triển âm thầm
Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là một căn bệnh tiến triển âm thầm

1. Gan nhiễm mỡ không do rượu là gì?

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (Non-alcoholic fatty liver disease: NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ ở gan trên các bệnh nhân uống ít hoặc không uống rượu, bia. 

Ở gan khỏe mạnh, các phân tử mỡ chỉ chiếm từ 0,8 - 1,5% tổng khối lượng lá gan. Nhưng khi lượng mỡ tích tụ trong gan cao hơn 5% và khi siêu âm có thể nhìn thấy mỡ tích tụ dưới dạng hạt, đây được gọi là tình trạng gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ được phân làm 2 nhóm nguyên nhân chính là gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu (các nguyên nhân khác ngoài rượu).

Gan nhiễm mỡ không do rượu là bệnh lý tiến triển âm thầm, với các triệu chứng ở giai đoạn đầu rất mờ nhạt hoặc không có.

Khi có các triệu chứng như mệt mỏi, chán ăn, đau tức vùng hạ sườn phải… thì bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng, gây ảnh hưởng tới chức năng gan và gây ra nhiều biến chứng khác nguy hiểm.

Đa phần, những người mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu thường mắc kèm với các bệnh khác như mỡ máu, tiểu đường, béo phì… 

2. Có mấy loại gan nhiễm mỡ không do rượu?

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu được phân thành 2 loại là gan nhiễm mỡ đơn thuần và viêm gan thoái hóa mỡ không do rượu:

  • Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu đơn thuần: Khi lượng mỡ tích tụ trong gan lớn hơn 5% thể tích gan, khoảng 25% dân số thế giới đang gặp tình trạng này. Trước đây, người ta cho rằng bệnh lý này là căn bệnh lành tính, nhưng các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng bệnh gan nhiễm mỡ đơn thuần có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan, thậm chí là ung thư gan.
  • Viêm gan thoái hóa mỡ không do rượu: Là tình trạng gan không những bị thoái hóa mỡ mà còn bị viêm gan và xơ gan. Tại Mỹ có khoảng 5-6% dân số gặp tình trạng này và 1/4 trong số đó đã tiến triển thành bệnh xơ gan.
Các cấp độ của bệnh gan nhiễm mỡ
Các cấp độ của bệnh gan nhiễm mỡ

3. Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ không do rượu là gì?

Hiện nay, cơ chế chính gây ra gan nhiễm mỡ do rượu và gan nhiễm mỡ không do rượu vẫn chưa được xác định một cách rõ ràng. Đồng thời, các nhà khoa học vẫn chưa hiểu hết được lý do tại sao gan nhiễm mỡ lại tiến triển thành viêm gan và xơ gan.

Tuy nhiên, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu đều liên quan đến các yếu tố sau:

  • Tình trạng thừa cân, béo phì
  • Kháng insulin - giảm sự nhạy cảm của tế bào với hormone insulin.
  • Lượng đường trong máu vượt ngưỡng cho phép
  • Lượng chất béo trong máu tăng cao, đặc biệt là triglyceride

4. Ai dễ bị gan nhiễm mỡ không do rượu

Dù gan nhiễm mỡ là căn bệnh có thể gặp ở bất kỳ đối tượng nào, nhưng có một số người thuốc nhóm đối tượng dễ bị gan nhiễm mỡ không do rượu hơn những người khác. Trong đó, phải kể đến các đối tượng sau:

  • Người thừa cân, béo phì: So với người có chỉ số cân nặng bình thường, người bị thừa cân béo phì có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ cao hơn, mà khi mắc bệnh thì người béo phì cũng nguy hiểm và khó điều trị hơn.
  • Bệnh nhân bị tiểu đường type 2: Tỷ lệ người bị tiểu đường type 2 mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu khá cao. Các chuyên gia luôn khuyến cáo, những người mắc bệnh tiểu đường cần thường xuyên xét nghiệm, kiểm tra chức năng gan…
  • Người có bệnh lý rối loạn chuyển hóa và mỡ máu cao.
  • Người bị men gan cao kéo dài: Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Vì thế, những người bị tăng men gan trong thời gian dài, nên đi khám sàng lọc bệnh gan nhiễm mỡ.
  • Người bị béo bụng: Đối với người Việt Nam khi chu vi vòng bụng trên 94cm đối với nam và 80cm đối với nữ được xem là béo bụng.
  • Người huyết áp cao trên 130/85 mmHg hoặc đang phải điều trị tăng huyết áp.
  • Ngoài ra, một số nhóm đối tượng khác như phụ nữ có thai, người đang điều trị bệnh viêm gan B, viêm gan. Người đang sử dụng thuốc kháng sinh kéo dài, thuốc chống đông máu… cũng thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh.

Vì thế, với những nhóm đối tượng dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu nêu trên, nên được kiểm tra, xét nghiệm chức năng gan thường xuyên. Điều này không chỉ giúp phòng tránh bệnh gan nhiễm mỡ, mà còn giúp phát hiện sớm nhiều bệnh gan nguy hiểm khác.

Tác hại của béo phì đối với sức khỏe
Tác hại của béo phì đối với sức khỏe

5. Dấu hiệu nhận biết bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là một bệnh lý âm thầm, nên ở giai đoạn đầu người bệnh gần như không phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Do đó, phần lớn bệnh nhân đều không biết mình mắc căn bệnh này cho đến khi thực hiện xét nghiệm các chỉ số sinh hóa máu, siêu âm gan hoặc đo độ đàn hồi của gan.

Khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng hoặc tiến triển thành biến chứng xơ gan, bệnh nhân mới có thể nhận thấy các triệu chứng đặc trưng như: cơ thể suy nhược, mệt mỏi, sụt cân nhanh chóng, đau bụng vùng hạ sườn phải hoặc các dấu hiệu điển hình khác của bệnh gan như vàng da, vàng mắt, lòng bàn tay son…

6. Khám bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu cần thực hiện các xét nghiệm gì?

Một số xét nghiệm bạn cần quan tâm khi đi khám sàng lọc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu như sau:

  • Xét nghiệm máu: Đây là loại xét nghiệm thường quy, cho biết các chỉ số quan trọng như tình trạng men gan, lượng mỡ trong máu… giúp định hướng cho bác sĩ lâm sàng đưa ra kết luận chính xác.
  • Siêu âm gan và đo độ đàn hồi của gan: Hai xét nghiệm này sẽ giúp trả lời câu hỏi tình trạng gan nhiễm mỡ đang ở mức độ nào và đã xuất hiện xơ hóa tế bào gan hay chưa.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI) hoặc sinh thiết gan trong một số trường hợp cần thiết.

Tùy vào từng trường hợp cụ thể, kết hợp cùng các điều tra lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.

Xét nghiệm công thức máu và chỉ số sinh hóa máu là phương pháp xét nghiệm cơ bản
Xét nghiệm công thức máu và chỉ số sinh hóa máu là phương pháp xét nghiệm cơ bản

7. Điều trị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Hiện nay, với sự phát triển của y học hiện đại các nhà khoa học đã nghiên cứu và phát triển nhiều phương pháp chữa bệnh gan nhiễm mỡ nói chung và gan nhiễm mỡ không do rượu nói riêng.

7.1. Nguyên tắc điều trị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Khi được chẩn đoán mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, người bệnh chủ yếu gặp hai trường hợp dưới đây:

  • Nếu người bệnh chỉ mắc bệnh gan nhiễm mỡ đơn thuần, không có viêm gan và chưa xuất hiện tế bào gan bị xơ hóa, bệnh nhân chỉ cần thay đổi chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh mà chưa cần điều trị bằng thuốc tây y.
  • Với các bệnh nhân bị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, có tình trạng thừa cân, béo phì, mục tiêu điều trị là phải kiểm soát cân nặng về mức cho phép, giảm men gan và tăng cường chức năng gan.

7.2. Điều trị bệnh gan nhiễm mỡ bằng cách thay đổi lối sống

Thay đổi thói quen, lối sống, chế độ ăn uống trở nên khoa học, lành mạnh hơn là điều kiện cần thiết để đẩy lùi căn bệnh gan nhiễm mỡ.

Để cải thiện bệnh gan nhiễm mỡ, bạn cần lưu ý một số nguyên tắc trong cuộc sống như sau:

  • Hạn chế và loại bỏ các món ăn thúc đẩy bệnh gan nhiễm không do rượu như: thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều đường fructose.
  • Tăng cường lượng rau xanh và trái cây tươi, mỗi ngày cần bổ sung ít nhất 300g rau xanh và 200g quả chín tươi. Theo đó trái cây nên ưu tiên chọn cam, chanh, quýt, táo, bưởi…, rau xanh có thể chọn các loại đậu, cà chua, ớt chuông, rau ngót, rau cần tây, diếp cá…
  • Ưu tiên lựa chọn dầu thực vật (trừ dầu dừa), hạn chế ăn các loại mỡ động vật trong khẩu phần ăn, nhất là những loại thực phẩm giàu cholesterol như nội tạng động vật, da gà, lòng đỏ trứng…
  • Thường xuyên tập thể dục, thể thao phù hợp với tình trạng sức khỏe và sở thích để tăng cường sức khỏe. Trung bình, mỗi ngày bạn nên dành ít nhất 30 phút để tập luyện với cường độ vừa phải.
  • Thường xuyên theo dõi, kiểm soát các chỉ số đường máu, cholesterol máu và huyết áp.
  • Trong trường hợp người bệnh bị thừa cân, béo phì thì cần kiểm soát cân nặng và đưa khối lượng cơ thể về mức cho phép.
  • Tuyệt đối tránh xa rượu bia.
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng năm, tốt nhất là 6 tháng/lần, để đánh giá tiến triển của bệnh cũng như hiệu quả của các phương pháp điều trị.
Kiểm tra sức khỏe thường xuyên giúp đánh giá và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn
Kiểm tra sức khỏe thường xuyên giúp đánh giá và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn

Với mỗi người sẽ có các phương pháp điều trị thích hợp, tuy nhiên đây là một căn bệnh “dễ phòng khó chữa”. Vì thế phòng tránh các nguyên nhân gây bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là điều vô cùng cần thiết.

8. Phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Bởi vì gan nhiễm mỡ không do rượu nói riêng và các bệnh lý gan mạn tính nói chung để là những căn bệnh khó điều trị khỏi hoàn toàn, do chúng ta không thể đảo ngược quá trình làm tổn thương gan. Mà căn bệnh này lại gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

Do đó chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là điều vô cùng cần thiết, cụ thể như:

  • Duy trì mức cân nặng hợp lý
  • Thực hiện chế độ dinh dưỡng giàu chất xơ, có lợi cho đường tiêu hóa và cân bằng giữa các nhóm chất dinh dưỡng.
  • Cân đối giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi, tránh căng thẳng, stress và những suy nghĩ tiêu cực.
  • Duy trì thói quen tập thể dục, vận động hằng ngày để nâng cao sức khỏe.
  • Hạn chế uống rượu bia và các thức uống có cồn khác, nhất là trong những cuộc nhậu.
  • Điều trị bệnh tiểu đường và bệnh mỡ máu cao (nếu có).
  • Bảo vệ gan khỏi các yếu tố độc hại khác như hóa chất, thực phẩm bẩn, ô nhiễm…

9. Các câu hỏi liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Không hẳn bệnh gan nào cũng liên quan đến rượu bia
Không hẳn bệnh gan nào cũng liên quan đến rượu bia

9.1. Diễn biến của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Trong nhiều thập kỷ qua, các nhà khoa học đã nghiên cứu về diễn biến tự nhiên của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và đưa ra các kết quả như sau:

  • Đối với bệnh nhân viêm gan nhiễm mỡ không do rượu sẽ có nguy cơ mắc bệnh xơ gan và tỷ lệ tử vong do bệnh gan cao hơn.
  • Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tăng men gan, trong đó ở châu Âu chiếm khoảng 35% và châu Á là khoảng 25%.
  • Theo thống kê có khoảng 15-25% bệnh nhân mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu tiến triển thành xơ gan và khoảng 7% trong số đó có thể tiến triển thành bệnh ung thư gan.
Diễn biến phát triển của bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

9.2. Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu có phổ biến không?

Gan nhiễm mỡ không do rượu là một căn bệnh khá phổ biến, nó gây ảnh hưởng đến khoảng 25% dân số thế giới. Nguy hiểm hơn tỷ lệ người mắc căn bệnh này đang ngày càng tăng do số người bị béo phì vẫn liên tục tăng lên, nhất là ở các nước phương Tây. Hiện nay bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu chỉ đứng sau bệnh gan do rượu về nhu cầu cần được ghép gan.

9.3. Cơ sở kết luận bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu là gì?

Theo Tổ chức Y tế thế giới, ngưỡng sử dụng rượu bia giữa nam và nữ sẽ khác nhau trong định nghĩa bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Theo đó:

  • Nam giới uống ít hơn 2 đơn vị cồn/ngày
  • Nữ giới uống ít hơn 1 đơn vị cồn/ngày

Đơn vị cồn trong rượu bia được tính theo công thức:

Đơn vị cồn = Dung tích (ml) x Nồng độ (%) x 0.79. Ví dụ:  Một lon bia nhãn hiệu 333 có thể tích 330ml, nồng độ là 4.8% sẽ tương ứng với 1.25 đơn vị cồn

Như vậy nếu một bệnh nhân nam được chẩn đoán mắc bệnh gan nhiễm mỡ, nhưng uống ít hơn 2 lon bia/ngày và không có nguyên nhân gây tổn thương gan khác thì có thể coi đó là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Trên đây là tất tần tật các thông tin bạn cần biết về bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu. Mong rằng qua bài viết bạn đã hiểu hơn về căn bệnh này và có biện pháp phòng tránh và bảo vệ gan phù hợp.

Mọi thông tin thắc mắc bệnh bệnh gan nhiễm mỡ hoặc các bệnh lý gan mật mạn tính khác bạn có thể liên hệ đến số điện thoại 0961.936.313 để được các chuyên gia tư vấn cụ thể và đầy đủ nhất nhé.

Xếp hạng: 5 (1 bình chọn)